Indeks Ksiąg Nakazanych

Juan Rulfo - „Pedro Páramo” - Wydawnictwo ZNAK
Tadeusz Ziubiński - „Ogień przy drodze” - Wydawnictwo ZYSK i Sk-a

Dziś polecam Państwu dwie zupełnie inne od siebie powieści, napisane w dodatku przez pisarzy pochodzących z zupełnie innych kręgów kulturowych. O pierwszej z nich, „Pedro Páramo”, Jorge Luis Borges napisał, że jest to jedna z najlepszych powieści literatury hiszpańskojęzycznej i literatury w ogóle. O drugiej, polskiej tym razem, w jednej z recenzji stwierdzono, że jest to beletrystyka najwyższej próby.

Juan Preciado, spełniając prośbę umierającej matki, przybywa do miasteczka Comala, aby poznać swego ojca, Pedro Páramo. Zastaje martwe miasteczko, porzucone przez mieszkańców. Od tego zaczyna się cała opowieść. Juan poznaje dzieje ojca dopiero po jego śmierci. Okazuje się, że był on brutalnym feudałem, rządzącym miastem biczem i gwałtem. Sztylet i szubienica były dla niego instrumentami władzy. Historia nikczemnika splata się boleśnie z historią miasteczka i krwawej rewolucji, która się przez nie przetoczyła. Sidła śmierci, w które wplątani są jego mieszkańcy wynikają bezpośrednio z natury i historii Meksyku. Tyle o fabule. Na koniec jeszcze opinia Susan Sontag: „Powieść Juana Rulfo to nie tylko wielkie dzieło literatury światowej XX wieku, ale książka mająca największe znaczenie dla literatury tegoż wieku”. Trudno o lepszą reklamę.
„Ogień przy drodze” również kreuje świat. Dużo nam bliższy, ale czy bardziej znany? Po lekturze powieści raczej można w to wątpić. Świat Kresów według Ziubińskiego jest bardzo złożony. Z jednej strony przez to, że w jego kreacji pisarz obficie korzysta z wątków zawartych w dorobku jego znakomitych poprzedników, którzy również poruszali problematykę wojny na Kresach: Buczkowskiego, Kuśniewicza, Odojewskiego i Turczyńskiego. Z drugiej przez fakt, że ostatnia wojna to wciąż skarbnica fascynujących, nie zawsze opisanych historii. Historyczne metapowieści autora (tak tę prozę określają znawcy) składają się na fascynującą książkę, w której kronika polskiej prowincji, uzupełniona galerią wspaniałych postaci i bogactwem zachowań, zajęć i obyczajów układa się w opis świata nie mniej egzotycznego niż meksykańskie miasteczko z książki poprzedniej. O kunszcie pisarskim autora bardzo pochlebnie wyraziła się Magdalena Rabizo – Birek: „Pisze pięknym, poetyckim stylem refleksyjną prozę o nieśpiesznym rytmie i z malarskim temperamentem komponuje zapadające w pamięć obrazy i sytuacje”.
Obie proponowane książki na długo zapadają w pamięć. Obie również, mimo zgoła odmiennej pozycji obu pisarzy w historii literatury, stanowią przykład pisarstwa najwyższej próby. Obie polecam z pełnym przekonaniem.
Książki Wydawnictwa ZNAK i Wydawnictwa ZYSK i Sk-a do nabycia w księgarniach internetowych na www.znak.com.pl i www.zysk.com.pl
Dariusz Jezierski